Dla belfra : Gombrowicz

JA, GOMBROWICZ - życie i twórczość Witolda Gombrowicza

 

LEKCJE MUZEALNE OPARTE NA EKSPOZYCJI STAŁEJ

1. Droga pisarza do sławy
Lekcja przybliża drogę twórczą Witolda Gombrowicza: kolejne dzieła, strategie autopromocji, sojusze literackie, tłumaczenia, otrzymane nagrody, stypendia. Uzmysławia, jakie mechanizmy budowania pozycji literackiej wykorzystywał w walce o sławę. Wyjaśnia źródła jego międzynarodowego sukcesu.

2. Zjawisko emigracji po 1939 roku (rozwój kultury polskiej za granicą)
Lekcja, odwołując się do kontekstu historycznego emigracji po II wojnie światowej, analizuje wpływ wyjazdu Gombrowicza z kraju na jego twórczość. Zapoznaje z rozwojem niezależnej kultury polskiej na emigracji, środowiska paryskiej „Kultury”, londyńskich „Wiadomości”, Radia Wolna Europa. Objaśnia jej znaczenie dla zachowania tożsamości narodowej i wpływ na literaturę światową na przykładzie dorobku autora „Dziennika”.

3. Dzieło Gombrowicza: w druku, na scenie i ekranie (cenzura PRL, niezależne oficyny wydawnicze, ważniejsze adaptacje teatralne i filmowe)
Lekcja zapoznaje z różnymi formami obecności dzieł Gombrowicza w kulturze (literaturze, teatrze i filmie). Ukazuje skomplikowaną drogę twórczości pisarza do polskiego czytelnika
i widza w kontekście realiów PRL-u. Uczestnicy poznają mechanizmy cenzury, która przez lata ograniczała dostęp do utworów Gombrowicza oraz rolę niezależnych oficyn wydawniczych, teatrów i środowisk opozycyjnych w rozpowszechnianiu jego dzieł. Poznają skalę obecności tekstów pisarza we współczesnym teatrze i kinie.

4. Gombrowiczowie herbu Kościesza: losy rodziny pisarza
Lekcja daje wgląd w życie prywatne twórcy „Ferdydurke” poprzez poznanie historii jego najbliższych. Pozwala zrozumieć, w jaki sposób doświadczenia rodzinne – zarówno dramatyczne wydarzenia, jak i codzienne relacje – wpłynęły na osobowość pisarza oraz jego twórczość literacką. Historia rodziny Gombrowiczów jest także opowieścią o przemianach społecznych i obyczajowych w Polsce XIX i XX wieku.

5. Gombrowicz a przedwojenne życie literackie
W ramach lekcji uczestnik poznaje środowisko literackie II Rzeczypospolitej (grupy twórców, kawiarnie literackie, wydawnictwa, czasopisma, hierarchie towarzyskie). Potrafi wskazać miejsce Gombrowicza na przedwojennej scenie artystycznej. Narracja określa jego relacje z ówczesnymi nurtami literackimi.

6. Tło społeczno-obyczajowe epoki. Ziemiaństwo polskie w dwudziestoleciu międzywojennym
Lekcja przybliża realia życia ziemiańskiej warstwy społecznej oraz ukazuje jej wpływ na kształtowanie osobowości i światopoglądu Witolda Gombrowicza. Uczestnicy poznają historię i status społeczny Gombrowiczów jako przedstawicieli polskiego ziemiaństwa, ich codzienne życie, wartości, relacje rodzinne oraz stosunek do zachodzących przemian społeczno-politycznych.

7. JA, GOMBROWICZ – życie i twórczość Witolda Gombrowicza
Opowieść o najważniejszych faktach z życia Gombrowicza, kluczowych momentach jego biografii oraz wpływie doświadczeń życiowych na jego twórczość literacką. Lekcja jest także syntetycznym wprowadzeniem w problematykę dzieł pisarza.
 

Czas zwiedzania – około 45 minut

Podczas zwiedzania przewodnik nawiązuje do dokumentów, fotografii, filmów, pamiątek rodzinnych, przedmiotów osobistych, a także cytatów literackich, będących częścią ekspozycji muzealnej. Treść jest dostosowana do wieku i zainteresowań zwiedzających.

Muzeum posiada multimedialną salę edukacyjną, w której odbywają się lekcje muzealne.

 

Tematy lekcji szkolnych:

1. Gombrowicz na scenie i ekranie. Omówienie adaptacji wybranych tekstów pisarza.
Lekcja ukazuje, jak twórczość Witolda Gombrowicza funkcjonuje w wersji teatralnej i filmowej. W ramach zajęć uczniowie poznają najważniejsze różnice między tradycyjną inscenizacją czy wierną ekranizacją a adaptacją teatralną i filmową.
■ Lekcja dla 3 i 4 klas liceum oraz 4 i 5 technikum.

2. Zmagania z Formą. "Ferdydurke" jako powieść nowoczesna
W ramach lekcji uczniowie analizują mechanizmy zniewolenia jednostki przez narzucone role (w kontekście filozoficznym i teoretycznoliterackim), a także rozpoznają środki artystyczne, które służą demaskowaniu tych procesów.
■ Lekcja dla 3 i 4 klas liceum oraz 4 i 5 technikum.

3. "Ferdydurke" Gombrowicza jako powieść awangardowa. "Ferdydurke" vs. "Lalka" - zestawienie porównawcze
Lekcja proponuje zestawienie „Ferdydurke” Witolda Gombrowicza ((poprzez analizę jej nowatorskiej formy, języka oraz sposobu konstruowania rzeczywistości i bohaterów) z „Lalką” Bolesława Prusa (klasyczną powieścią realistyczną XIX wieku).
■ Lekcja dla 3 i 4 klas liceum oraz 4 i 5 technikum.

4. Gombrowicz jako influencer – o autokreacji dawniej i dziś
Uczniowie analizują sposoby, którymi Witold Gombrowicz kreował swój wizerunek. Porównują jego strategię autokreacji z działaniami współczesnych influencerów, Warsztaty kończą się pracą twórczą w formie kolażu.
■ Lekcja dla 3 i 4 klas liceum oraz 4 i 5 technikum.

5. Gombrowicz, Schulz, Witkiewicz. Groteska i eksperyment w XX-leciu międzywojennym
Lekcja opisuje nurt groteski i eksperymentu literackiego charakterystyczny dla dwudziestolecia międzywojennego. Uczniowie rozwijają umiejętność refleksji nad funkcją sztuki w czasach kryzysu kulturowego i społecznego.
■ Lekcja dla 3 i 4 klas liceum oraz 4 i 5 technikum.

6. Kim jesteś, kiedy inni patrzą? Gęby XXI wieku
Zajęcia poświęcone gombrowiczowskim pojęciom „formy”, „gęby”, „pupy” i „łydki”. Uczniowie analizują znane młodzieży etykiety, a poprzez dyskusję i pracę z postacią profesora Pimki zastanawiają się, na ile możemy być sobą w oczach innych.  
■ Lekcja dla wszystkich klas.

7. Stylizacja językowa: jej odmiany i funkcje. Gawęda szlachecka „Pan Tadeusz” A. Mickiewicza, „Trans-Atlantyk" W. Gombrowicza
Lekcja zapoznaje z różnymi odmianami stylizacji językowej oraz ich funkcjami w tekstach literackich na przykładzie fragmentów utworów z trzech epok. Uczniowie rozwijają wrażliwość na język, jako narzędziu wyrażania idei i tożsamości.
■  Lekcja dla wszystkich klas.
 

Czas trwania lekcji muzealnej – 45 minut

 

PROWADZĄCY:

dr hab. Anna Spólna prof. URad. – literaturoznawczyni, krytyczka literacka, wykładowczyni akademicka, egzaminatorka OKE w Warszawie, członkini Komisji Okręgowej Olimpiady Literatury i Języka Polskiego (2013-2020), z doświadczeniem kilkunastu lat pracy w radomskich liceach.

Katarzyna Gaczyńska -  polonistka i kulturowznawczyni, nauczycielka filozofii, egzaminatorka OKE w Warszawie, animatorka i menadżerka kultury. Od ponad dwudziestu lat związana z edukacją i instytucjami kultury. Autorka tekstów naukowych i publicystycznych, scenariuszy oraz filmów edukacyjno-kulturalnych. Doktorantka IBL PAN w Warszawie. Członkini Stowarzyszeni Forum Edukatorów Muzealnych.

Sara Reluchin – polonistka z przygotowaniem pedagogicznym, studentka artterapii. Posiada wieloletnie doświadczenie w pracy z dziećmi. W edukacji najchętniej sięga po metody twórcze i aktywizujące dając uczestnikom przestrzeń samodzielnego myślenia, zadawania pytań i poszukiwania własnych odpowiedzi.

Michał Wajs – polonista, literaturoznawca, muzealnik z doświadczeniem pracy w instytucjach kultury. W prowadzonych zajęciach chętnie sięga do historii i teorii literatury, łącząc je ze współczesnymi kontekstami.

 

CENNIK

W ramach programu „Kulturalna szkoła na Mazowszu”: 1zł/os
Zwiedzanie ekspozycji z przewodnikiem: 8 zł/ os.

Lekcja muzealna:  70 zł/ grupa.

Ognisko: 50 zł/grupa
Nauczyciele i opiekunowie grup: wstęp wolny