Wydarzenia : Gombrowicz

WydarzeniaDrugi obieg. Drugi obiekt. Gombrowicz poza cenzurą

2026-06-12
Muzeum Witolda Gombrowicza we Wsoli zaprasza na otwarcie nowych obiektów i prezentację drugoobiegowych wydań utworów pisarza. Chętni będą mogli obejrzeć unikatowe, niepokazywane wcześniej wydania książek i posłuchać rozmowy na temat funkcjonowania podziemnych, niezależnych wydawnictw. Wydarzenie odbędzie się w piątek, 12 czerwca, o godzinie 18.30. Wstęp wolny.

 W Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL) książki Gombrowicza i samo jego nazwisko były objęte zapisem cenzorskim. Jego utwory nie mogły być oficjalnie drukowane i dystrybuowane. Autor Ferdydurke, jako pisarz o wyraźnie antyreżimowych poglądach, od lat przebywający na emigracji, był w komunistycznej narracji wrogiem ludu.

Dostęp do jego twórczości był możliwy dzięki szmuglowanym z Zachodu numerom paryskiego pisma „Kultura” oraz książkom Instytutu Literackiego, ale za ich przemycanie i kolportowanie w Polsce groziły poważne represje. Państwowy monopol w dziedzinie publikacji przełamał dopiero pod koniec lat 70. XX wieku niezależny ruch wydawniczy; rozproszony i zakonspirowany, opierający się na setkach drobnych oficyn. Słaba jakość książek bezdebitowych była kwestią drugorzędną wobec popytu na wolne słowo. Ponad 30% społeczeństwa miało kontakt z tzw. „bibułą”. Z opublikowanych poza cenzurą prawie siedmiu tysięcy tytułów dzieła literackie zajmowały trzecie miejsce co do liczebności (po historycznych i politycznych). Utwory Gombrowicza należały nieprzerwanie do podziemnego kanonu wydawniczego, a Dziennik (z 25 wydaniami tylko w latach 1978-1984) był absolutnym bestsellerem – pisze prof. Anna Spólna, autorka prezentacji.

Muzeum Literatury, którego oddziałem jest Muzeum Witolda Gombrowicza posiada w swoich zbiorach kilkadziesiąt tego typu wydawnictw. To różne tytuły, różne formaty, różna, choć najczęściej (ze względów na nielegalny, podziemny sposób druku i dystrybucji) niezbyt dobra jakość. Różny jest też stan zachowania tych książek. Na prezentacji przygotowanej z okazji otwarcia nowych obiektów muzeum pokaże kilkanaście takich wydawnictw. Dziś są to już druki unikatowe, o dużej wartości historycznej.

Otwarcie nowych obiektów oraz prezentacji podziemnych wydawnictw odbędzie się w piątek, 12 czerwca. Początek o godzinie 18.30.

Na godzinę 19.00 muzeum zaplanowało rozmowę o literaturze w drugim obiegu. W dyskusji wezmą udział prof. UAM, dr hab. Dobrochna Dabert, kierowniczka Pracowni Badań Literatury i Kultury Niezależnej (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) i prof. dr hab. Piotr Mitzner, teatrolog, poeta, eseista i pisarz (Wydz. Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Kard. Stefana Wyszyńskiego w Warszawie). Moderatorką dyskusji będzie prof URad, dr hab. Anna Spólna.

Wstęp wolny.

Bezpłatny autobus z Radomia do Wsoli będzie jechał trasą linii A, pierwszy przystanek dworzec PKP/Traugutta 02. Odjazd z tego przystanku o godzinie 18.00. Powrót po wydarzeniu tym samym autobusem.

Komentarze